Tag: Medycyna

Turritopsis dohrnii potrafi przekształcić dojrzałą meduzę w młodsze stadium rozwojowe i rozpocząć swój cykl ponownie. Nie oznacza to jednak, że jest niezniszczalna. Jej niezwykła zdolność odsłania granicę między odmłodzeniem, regeneracją i medialnym mitem o biologicznej nieśmiertelności.

Żelazny pręt przebił czaszkę Phineasa Gage’a, a on przeżył i zachował podstawowe zdolności intelektualne. Jego otoczenie twierdziło jednak, że stał się innym człowiekiem. Dziś wiemy, że prawdziwa historia jest bardziej złożona niż legenda o osobowości zniszczonej jednym uderzeniem.

Syndrom Cotarda sprawia, że żyjący człowiek może być niewzruszenie przekonany o własnej śmierci, nieistnieniu albo utracie narządów. Sprawdzamy, jak mózg buduje poczucie „ja”, dlaczego czasem je unieważnia i czemu ten niezwykły paradoks jest realnym zagrożeniem dla zdrowia.

ADHD jest realnym zaburzeniem neurorozwojowym, ale jego diagnozowanie bywa trudniejsze, niż sugerują internetowe skróty. Coraz częściej mówi się o ryzyku naddiagnozowania: sytuacjach, w których część objawów interpretuje się zbyt szybko, bez sprawdzenia innych możliwych przyczyn. Problem polega na tym, że pochopna etykieta może równie mocno zaszkodzić jak brak rozpoznania.

W 1962 roku w szkole dla dziewcząt w Tanganice zaczęły się napady śmiechu, które doprowadziły do zamykania szkół i rozeszły się po okolicy. Największy błąd polega na tym, że tę historię zwykle opowiada się jak anegdotę. W rzeczywistości to jeden z najsłynniejszych przykładów choroby psychogennej masowej — zjawiska, w którym stres i wspólne przekonania mogą wywoływać prawdziwe objawy.

Choroby autoimmunologiczne zaczynają się tam, gdzie układ odpornościowy traci część zdolności odróżniania własnych tkanek od zagrożenia. Geny i środowisko mają znaczenie, ale w wielu przypadkach nie wskazują jednego prostego winnego. Sprawdzamy, jak działa tolerancja immunologiczna, co może ją naruszyć i dlaczego dla wielu chorób dokładny moment przełamania tej granicy pozostaje niejasny.

PMDD bywa wrzucane do jednego worka z PMS, ale dla wielu osób to nie jest „kilka gorszych dni”. To cykliczny wzór objawów, który może rozbijać relacje, pracę, sen i poczucie bezpieczeństwa. Sprawdzamy, czym PMDD różni się od zwykłego napięcia przedmiesiączkowego, dlaczego dzienniczek objawów jest tak ważny i gdzie przebiega granica między samopomocą a pilnym wsparciem.

Zagrożenie może minąć w jednej chwili, lecz układ nerwowy nie zawsze potrafi równie szybko wyłączyć alarm. Wyjaśniamy, czym jest PTSD, jakie daje objawy, jak zmienia pracę, relacje i sen oraz dlaczego statystyki dla świata, USA i Polski tak bardzo się różnią. Pokazujemy też, co może je wywołać i jakie metody leczenia mają najmocniejsze potwierdzenie.

W 2016 roku raport kierowany przez Jima O’Neilla ostrzegł, że oporność na leki może do 2050 roku prowadzić nawet do 10 milionów zgonów rocznie. Sprawdzamy, skąd wzięła się ta liczba, co mówią nowsze dane i dlaczego długoterminową stawką są nie tylko infekcje, lecz także bezpieczeństwo operacji, przeszczepów i leczenia nowotworów.

Karolina Olsson miała położyć się do łóżka jako czternastolatka i wstać dopiero 32 lata później. Sprawdzamy, co potwierdzają źródła, co dopisała legenda i dlaczego najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie nie jest ani medycznym cudem, ani prostą mistyfikacją.

Liczba osób deklarujących tożsamość transpłciową lub niebinarną rośnie, szczególnie w młodszych pokoleniach. Czy to moda, zaburzenie, skutek internetu, a może po prostu większa widoczność? Oddzielamy orientację od tożsamości, diagnozę od etykiety i biologiczną płeć od społecznego języka.

Psychologia miała być nauką o ludzkich złudzeniach, emocjach i decyzjach. W ostatnich kilkunastu latach sama stanęła jednak przed niewygodnym testem: czy jej najsłynniejsze wyniki da się powtórzyć? Ten tekst pokazuje, czym jest kryzys replikacji, skąd się wziął i jak odróżniać badania warte zaufania od efektownych, ale kruchych opowieści.