Tag: Nauka

W 2021 roku Europa miała przestać przestawiać zegarki. Pięć lat później Polska przygotowuje kolejne rozporządzenie, a Unia Europejska publikuje harmonogram zmian aż do 2031 roku. Dlaczego reforma utknęła, ile naprawdę zyskujemy na zmianie czasu i co mówi o niej współczesna nauka?

Czy kot zamknięty w pudełku może być jednocześnie żywy i martwy? W 1935 roku Erwin Schrödinger wymyślił eksperyment, który do dziś prowokuje fizyków do dyskusji o naturze rzeczywistości. Sprawdzamy, co naprawdę oznacza słynny paradoks, dlaczego zwykła moneta nie działa jak kwantowy kot i co wspólnego z tą historią mają codzienne sytuacje.

„Polityka” ostrzega przed pseudonauką w popularnych podkastach. I pokazuje zjawisko, które rzeczywiście istnieje. Ale gdzie przebiega granica między pseudonauką a hipotezą, która po prostu nie mieści się jeszcze w obowiązującym konsensusie?

Lotto po raz pierwszy od 2009 roku podrożało - pojedynczy zakład kosztuje już 5 zł. Zamiast pytać, gdzie można wygrać miliony, sprawdzamy coś bardziej przyziemnego: która z popularnych gier Totalizatora daje największą szansę na wygraną rzędu 25-40 zł przy budżecie do 6 zł.

Można zobaczyć oczy, nos i usta człowieka, którego zna się od lat, i nadal nie wiedzieć, kto stoi przed nami. Prozopagnozja pokazuje, że rozpoznanie twarzy nie jest zwykłym patrzeniem ani przypominaniem sobie osoby. To osobny proces wykonywany przez skomplikowaną sieć mózgową.

Generatywna AI pozwala wykonać w kilka sekund pracę, która wcześniej wymagała szukania informacji, układania argumentów i formułowania odpowiedzi. Badacze zaczęli pytać, czy wraz z wygodą nie przenosimy na maszyny również części wysiłku potrzebnego do uczenia się. "Dług poznawczy" jest sugestywną hipotezą - ale nie dowodem, że AI uszkadza mózg.

Buddyjskie przedstawienia pokazują tajemniczy klejnot spełniający życzenia. Na _Salvator Mundi_ Chrystus także trzyma niezwykłą przezroczystą kulę. Czy między tymi symbolami istnieje związek? Sprawdzamy, co naprawdę wiadomo o jednym z najbardziej zagadkowych detali najdroższego obrazu sprzedanego na aukcji.

W 1924 roku na francuskim polu zaczęto odnajdywać przedmioty, które miały wywrócić historię europejskiego pisma. Największą sensację wzbudziły gliniane tabliczki pokryte nieznanymi znakami. Sto lat później zagadka Glozel wygląda jednak zupełnie inaczej niż w chwili odkrycia.

Victor z Aveyron pojawił się we Francji na przełomie XVIII i XIX wieku. Genie odnaleziono w Kalifornii 170 lat później. Oboje stali się częścią wielkiego sporu o język, rozwój i granicę między naturą a kulturą - choć nauka każe znacznie ostrożniej interpretować ich historie, niż sugerują popularne opowieści o „dzikich dzieciach”.

W 1962 roku Michel Siffre spędził ponad dwa miesiące pod ziemią bez zegarka, kalendarza i naturalnego światła. Chciał zobaczyć, co stanie się z człowiekiem, gdy przestaną istnieć zewnętrzne wskazówki czasu. Jego ciało nadal liczyło godziny - ale umysł coraz gorzej liczył dni.

Od 1 września 2026 roku szkolne stołówki działają według nowych zasad. W tygodniowym jadłospisie przewidziano dwie porcje świeżego mięsa, co najmniej jedną porcję ryby i co najmniej jeden obiad ze strączków bez produktów odzwierzęcych. Czy taki model dobrze odpowiada potrzebom dzieci i nastolatków w okresie intensywnego wzrostu?

- **Zajawka:** Jacob Coxon odszedł z Anthropic i zarzucił czołowym firmom AI nieodpowiedzialny wyścig ku superinteligencji. Według niego część ludzi budujących tę technologię naprawdę obawia się katastrofy zagrażającej ludzkości. Sprawdzamy, co oznacza to ostrzeżenie i gdzie przebiega granica między dowodami a prognozą.