Tag: Kultura

Czy sztuczna inteligencja może pomóc rozwijać ludzkie umiejętności? Podczas festiwalu w olsztyńskiej Uranii Andrzej Dragan mówił o uczeniu się od maszyn, wartości niedoskonałości i przyszłości wymagającej improwizacji.

W 1967 roku w Singapurze setki ludzi zaczęły obawiać się, że ich genitalia cofają się do wnętrza ciała i że może to doprowadzić do śmierci. Nie wykryto zakaźnej choroby ani trucizny - za to można było obserwować niezwykłe sprzężenie kultury, plotki, paniki i odczuwania własnego ciała. Koro do dziś pozostaje jednym z najbardziej fascynujących problemów psychiatrii kulturowej.

Od ponad stu lat po kulturze krąży przekonanie, że człowiek korzysta jedynie z 10% mózgu. Neuronauka dawno je obaliła, lecz historia narodzin tej liczby okazuje się bardziej złożona niż słynny „cytat Einsteina”. To opowieść o tym, jak metafora ludzkiego potencjału zmieniła się w pseudonaukową statystykę.

Christopher Nolan zrobił monumentalną „Odyseję”, ale część najgłośniejszych sporów rozpoczęła się, zanim ktokolwiek zobaczył film. Czy różnorodny casting i współczesne odczytanie Homera rzeczywiście czynią z niego progresywny manifest? Po premierze odpowiedź okazuje się dużo mniej wygodna dla obu stron wojny kulturowej.

Blizzard obchodzi 35 lat, a jego największy konwent wraca do Anaheim po kolejnej przerwie. Wyprzedane wejściówki pokazują, że marka nadal uruchamia ogromne emocje, ale nie rozstrzygają, czy studio odzyskało dawną twórczą pozycję. BlizzCon 2026 będzie więc sprawdzianem czegoś większego niż lista nowych zapowiedzi.

Stanley Hotel w Kolorado uchodzi za prawdziwy Overlook, chociaż klasyczny film Stanleya Kubricka powstał w innych miejscach. Sprawdzamy, jak jedna noc Stephena Kinga, stary hotel i stale dopisywane opowieści o duchach stworzyły popkulturowy mit silniejszy od faktów.

Efekt setnej małpy brzmi jak opowieść o tajemniczym progu świadomości: gdy wystarczająco wielu osobników czegoś się nauczy, wiedza ma nagle przeskoczyć dalej. Problem w tym, że prawdziwe badania nad makakami z wyspy Kōjima pokazują coś innego — wolniejsze, bardziej przyziemne i znacznie ciekawsze.

Widzimy oko, trójkąt, maskę, dziwny gest dłoni albo powtarzający się kolor — i nagle popkultura zaczyna wyglądać jak zakodowana instrukcja. Ten tekst nie zakłada spisku, tylko rozbiera mechanizm: jak symbole niosą znaczenie, kiedy stają się tropem, a kiedy mózg dopisuje ukryty przekaz tam, gdzie mamy tylko wzór, emocję i dobrą scenografię.

W latach, gdy branża tytoniowa publicznie unikała przyznania, że papierosy zabijają, w laboratoriach powstawały projekty „bezpieczniejszych” papierosów. Najbardziej zagadkowy był Project XA firmy Liggett: technologia z palladem, obiecujące testy na myszach i produkt, który nie trafił na masowy rynek. To historia o tym, jak nauka może przegrać nie z brakiem pomysłu, ale z prawem, reputacją i strachem przed własnymi dokumentami.

Psychologia potrafi pomagać, ale potrafi też stać się opakowaniem dla cudownych obietnic. Tomasz Witkowski od lat pyta, które praktyki naprawdę opierają się na dowodach, a które żyją z autorytetu, anegdot i języka brzmiącego naukowo. To tekst o granicy między pomocą, hipotezą, marketingiem i szarlatanerią

Czytałeś kiedyś opis osobowości i miałeś wrażenie, że ktoś naprawdę cię przejrzał? Efekt Barnuma wyjaśnia, dlaczego ogólne zdania potrafią brzmieć jak prywatna diagnoza. To tekst o horoskopach, internetowych testach i mechanizmie, który sprawia, że mózg sam dopasowuje klucz do własnego zamka.

Trójkąt, oko, cyrkiel albo szachownica potrafią zmienić zwykły teledysk w „dowód” na ukryty przekaz. Ale symbol to jeszcze nie podpis tajnej organizacji. Sprawdzamy, gdzie kończy się estetyka tajemnicy, gdzie zaczyna się świadoma gra twórców, a gdzie widz sam dopisuje spisek.